May 292011
 

SHEIKH AHMED BIN HAMED AL KHALILI

ELIMU NI HESHIMA

Hakika kimaumbile mwanaadamu anapendelea elimu, na elimu ni heshima, utukufu, pambo na daraja bora. Na kufuatana na elimu yenyewe ndiyo heshima na ubora wa daraja ya mtu inavyokuwa, kwani kuwa na elimu ni kupata heshima na utukufu. Na ushahidi mzuri wa jambo hili ni kwamba utaona watu wengi wanajigamba kuwa na elimu ya fani fulani hata ya wao bila kuwa nayo, na hii ni kwa ajili ya kutaka kuheshimiwa, na kupata jaha na utukufu. Katika Uisilamu, elimu ina daraja ya juu kabisa. Na ni kwa sifa hiyo ya elimu Mwenyezi Mungu S.W.T. akawatofautisha wanaadamu na viumbe wengine. Tunaambiwa katika Qur`aan, Mwenyezi Mungu S.W.T. alipotaka kumuumba Adam aliwajulisha Malaika wake kwamba Atamuumba Adam ambaye atakuwa na daraja bora na utukufu kuliko wao. Na akawaamuru wamsujudie. Aya hizi zinazoelezea kisa hiki zinabainisha wazi umuhimu wa Elimu katika Uisilamu. Amesema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Qur`aani, Suratil Baqaraha Aya ya (30 mpaka 32):

“(Wakumbushe watu habari hii) Wakati Mola wako alipowaambia Malaika, “Mimi nitaleta viumbe wengine kukaa katika ardhi (Nao ndio wanaadamu)”. Wakasema (Malaika), “Utaweka humo watakaofanya uharibifu humo na kumwaga damu, hali sisi tunakutukuza kwa sifa zako na kukutaja kwa utukufu wako?” Akasema (Mwenyezi Mungu), “Hakika mimi nayajua msiyoyajua”. Na (Mwenyezi Mungu) akamfundisha Adam majina ya vitu vyote, kisha akaviweka mbele ya Malaika, na akasema (kuwaambia Malaika) “Niambieni majina ya vitu vyote, ikiwa mnasema kweli (kuwa nyinyi ndio wajuzi wa mambo). Wakasema (Malaika), “Utukufu ni Wako! Hatuna ilimu isipokuwa ile uliyotufundisha, bila shaka wewe ndiye Mjuzi na Ndiye Mwenye hikima”.

AKILI NI CHOMBO CHA ELIMU

Hapana shaka kila mwanaadamu anafahamu kwamba ana mwanzo na pia anafahamu kuwa ana mwisho. Na hapana shaka kwamba kila mmoja wetu anafahamu ya kuwa baina ya mwanzo na mwisho mwanaadamu anahitajika kufanya au kutimiza majukumu fulani na kupatwa na mashaka fulani, na hii ni kwa sababu ya ile tabia ya maumbile ya asili ya mwanaadamu inayotofautiana na viumbe wengine waliomo katika ulimwengu huu.

Ni kwa sababu hiyo, Mwenyezi Mungu S.W.T. akamtunukia binaadamu huyu akili ambayo akiitumia vizuri anaweza kuvimiliki na kuvitumia viumbe vingine vilivyomo ulimwenguni humu kwa manufaa na maslahi yake, na kuyafanya maisha yake yawe mepesi na yenye furaha. Lakini akili hii aliyopewa binaadamu siyo imuwezeshe tu kutimiza haja yake kwa muda huu mfupi atakaoishi, yaani baina ya mwanzo na mwisho wa maisha yake hapa duniani, lakini pia ni kwa sababu amechukua majukumu kwa maisha yote atakayoishi. Na kwa vile pia ataulizwa kesho akhera na atapata jazaa yake huko akhera kwa yale yote aliyoyatenda hapa duniani.

Hivyo basi, inampasa binaadamu afahamu kuwa baada ya maisha haya yapo maisha mengine na kuwa elimu hii iliyomo katika risala tofauti za Mwenyezi Mungu walizokuja nazo Mitume Wake ililetwa ili ije kutatua yale mafumbo na kuondoa shaka ambazo zingeshamiri na kuenea kila mahala katika akili na nafsi za huyu binaadamu.

Na pia ni wajibu wetu kufahamu kuwa maisha ya mwanaadamu ni tofauti na yale ya viumbe wengine kwani kimaumbile maisha ya mwanaadamu ni maisha ya kimaendeleo na ni maisha ya kijamii. Hivyo basi hana budi kimaisha binaadamu achanganyike na jamii ya jinsi yake.

MATATIZO YA WAKATI LAZIMA YATATULIWE CHINI YA SHERIA ZA KIISILAMU.

Matatizo mengi yamejitokeza kufuatana na kubadilika kwa wakati na maendeleo ya jamii. Mfano kuna matatizo mengi ya kinadharia kuhusu msimamo wa dini katika baadhi ya mambo yaliyojitokeza katika fani ya utibabu baada ya kukua na kuendelea kwake na ambayo yalikuwa hayapo kabla. Au matatizo ambayo yanayohusiana na teknolijia mpya kama inavyojulikana. Haya matatizo ni lazima yachunguzwe na kutatuliwa chini ya kivuli cha sheria za Kiisilamu, kupitia katika Kitabu cha Mwenyezi Mungu, Sunna za Mtume wake S.A.W. na Kauli ya pamoja ya wanavyuoni wacha Mungu waliotangulia wa taifa la Kiisilamu. Ni wajibu wa Wanavyuoni wa Kiisilamu kuyatambua haya matatizo vizuri ili waweze kuyatatua, na ili waweze kuwabainishaia Waisilamu wengine kwa ufasaha na kwa kinaganaga yote yanayohusiana nayo pamoja na faida na madhara yake. Ili kusudi iwe kinga kwao na wasiweze kuchupa mipaka ya Mwenyezi Mungu na kuingia katika kutenda vitendo vilivyo haramishwa. Kufanya hivi kunahitajia kuisoma elimu ya Kiisilamu kwa makini na kwa undani sana, na inamaanisha kukisoma na kukifahamu kitabu cha Mwenyezi Mungu kwa undani, na elimu yake imejumuisha mambo mengi ikiwemo elimu katika lugha, tafsiri, na sheria na kadhalika. Na pia kusoma Sunna za Mtume S.A.W ambayo pia zimejumuisha kusoma mambo mengi kama vile elimu ya hadithi, chimbuko lake, wasimulizi wake na mambo mengine kama hayo. Na pia inahitajia kusoma misingi ya sheria ili kusudi mtu aweze kuwa na uwezo wa kutoa ushahidi kamili katika misingi sahihi inapohitajiwa, yaani kutoka katika kitabu Qur`aani takatifu na Sunna za Mtume wake S.A.W.

ELIMU INAOONDOA SHAKA NA INAJIBU MASWALI

Kila aina ya elimu ina faida kwa mwanaadamu, na hapana shaka kwamba kufahamu ni bora kuliko kuwa mjinga au kutokufahamu. Na ni ukweli usiofichika kwamba manufaa na faida yanayopatikana yanatofautiana kufuatana na aina ya elimu yenyewe inayohusika na kupatikana. Kwa sababu hii, basi bora ya elimu ni ile ambayo itamfanya mwanaadamu huyu afahamu kwa kinaganaga, wapi ametoka? Wapi anakwenda? Nini majukumu yake, na ni nini kazi yake katika dunia hii iliyojaa dhulma?, Jee ni mzigo upi aliobeba?, Vipi utakuwa uhusiano wake baina yake na baina ya watu wengine, na pia baina yake na baina ya ulimwengu anaoishi na kila kilichomo ndani yake?. Haya yote yanahitajia elimu na mwongozo, na elimu ya aina hii haiwezi kupatikana au kufikiwa kwa njia ya kufanyiwa utafiti na majaribio au kwa fikra za kibinaadamu. Kwani Elimu hii inatoka kwa Mwenyezi Mungu S.W.T. kupitia kwa Mitume Yake. Na ndiyo sababu Mwenyezi Mungu S.W.T. akatuma Mitume wakiwa waonyaji wa adhabu kali na wabashiriaji wa habari njema, na ili kuja kuondoa ile shaka na fikira potofu ambazo hujitokeza mara kwa mara katika akili na nyoyo za watu.

ELIMU YA MWENYEZI MUNGU IMEWEKA MAKATAZO NA MIPAKA KATIKA TABIA YA MWANADAMU

Jinsia ya tabia ya nafsi ya mwanaadamu ni ubahili na yenye kutaka kumiliki na kudhibiti kila kitu anachotamani. Kwa ajili hiyo basi, watu wote wanao ule mwelekeo wa tabia ya kutafuta au kupata maslahi yao hata ikawa itamaanisha ni kwa kuwaumiza wengine. Kwa sababu hizi mwanaadamu alihitajia kuwekewa mipaka ili iweze kumdhibiti na kumuongoza. Mipaka na muongozo huu umetajwa tu katika ujumbe wa Mwenyezi Mungu uliyoletwa kwa waja wake duniani kupitia kwa Mitume wake.

Ujumbe wa Mwenyezi Mungu kwa mitume wote ulifikia kikomo na kukamilika kwa risala ya mwisho ambayo alipewa mja wake Mtume Muhammad S.A.W., na ambayo inaelezea kwa kirefu na kwa ufasaha na kwa kinaganaga maisha ya mwanaadamu na makusudio ya kuwepo kwake ulimwenguni. Na imekigusa kila kitu kidogo na kikubwa kinachoingiliana na yeye. Ujumbe huu ulikuja kuongoza na kutengeneza tabia ya mwanadamu katika dunia hii, kwa makusudio ya kuyarekebisha maisha ya mwanaadamu yawe bora yenye kupendeza, na mwisho wa kilele cha malipo yake yamrudie yule atakayefuata na kutii maagizo yake na kutenda vitendo kama alivyoamrisha Mwenyezi Mungu S.W.T. kupitia Mitume ambao aliowaleta duniani.

Ni muhimu kuelezea kuwa ujumbe huu aliokuja nao Mtume Muhammad S.A.W. yaani ujumbe wa Uisilamu ni ujumbe ule ule uliotumwa kwa mataifa na watu wote wengine waliopita kabla kupitia kwa Mitume wao, na halafu baadae kuchaguliwa umma huu wa Muhammad S.A.W. kuupeleka ujumbe huu kwa watu wote ulimwenguni.

KUTAFUTA ELIMU NI MUHIMU KATIKA FANI ZOTE

Kwa kuongezea ni muhimu kwa mtu kujifunza elimu katika fani mbalimbali kufuatana na mahitajio ya jamii. Umma wa Kiisilamu unahitajia wanasayansi, unahitajia madaktari, mafundi wa kila fani, mabingwa wa kilimo, mabingwa wa fani nyingine mbali mbali, waalimu, wanajeshi na kazi nyinginezo kama hizo kwani kazi zote hizi ni kwa manufaa ya jamii ya wanaadamu wote kwa ujumla.

Lakini ni muhimu wakati Muisilamu anajifunza kazi fulani maalum anahitajika atambue kwanza kabla ya yote, sababu ya kuwepo kwake yeye hapa duniani, na anawajibika atimize majukumu yote yale ambayo amemfaradhishia Mwenyezi Mungu na hii ina maanisha lazima ajifunze elimu ya dini kufuatana na majukumu na mahitajio yake kwa wakati wake.

ADABU ZA KUULIZA SUALA

Watu wengi wanapotaka kuuliza suala basi huuliza kwa njia mbaya bila yao kujuwa, tena huwenda suala hilo akaulizwa shekhe mkubwa au katika wanavyuoni maarufu. Mifano mingi tunaweza Kutoa ili kuyabainisha makosa haya. Kwa mfano kuwenda mtu akamuuliza Shekh kwa kusema: eti Sheikh ukinywa pombe au ukizini au ukifanya…. Suala kama ili isimpigie mfano umuulizaye. Ulizi hivi: ikiwa mtu kanywa pombe au kazini au!.. Ili usije ukamkera unayemuuliza.

Ndio mara moja kuna mtu alimuuliza shekh Suala kwa kusema: Ikifa baba wa mkeo …kabla hajakamilisha Sheikh akajibu, mimi baba wa mke wangu kishafariki zamani.

Au mara nyengine mtu hujifedhehesha yeye mweyewe mbele za watu bila kujuwa. Unapokwenda kumuuliza Shekh suala na kumwambia ukasema mimi nilizini au nilikunywa pombe! Au..jaribu kuuliza tu ili wewe ujuwe hukumu yake ili upate ukufuata.

Mambo kama haya lazima Muislamu ayafahamu wazi wazi kwani daima kuwemo katika mzunguko wa masomo na kuuliza masuala, na bila ya kuuliza masuala basi itakuwa vigumu kupata elimu. Wala hakuna kuona haya kuuliza kwani mwenye kuona haya hatosoma.